Εκδήλωση του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων "Η Ελλάδα και η διαχείριση του ευρω-ατλαντικού ρήγματος" (video)
2026-05-01 13:32Εκδήλωση του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων
"Η Ελλάδα και η διαχείριση του ευρω-ατλαντικού ρήγματος"
video: youtu.be/3SgzccUDsBE?si=X1y2ddlA1K47JA5B
Βασική τοποθέτηση μου στη 1.03'.30"
Απαντήσεις μου και σχόλια στη 1.40'.30", 1.48'.35", 1.58'.18"
ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ
Ένα βασικό μου επιχείρημα είναι ότι η Ελλάδα αρέσκεται να συμμετέχει σε άξονες στην περιοχή, π.χ. Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ και Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος. Την ίδια όμως στιγμή θέλει και σχήμα Ελλάδα-Κύπρος-Γαλλία, την στιγμή που η Γαλλία του Μακρόν είναι εξαιρετικά κριτική απέναντι στο Ισραήλ του Νετανιάχου.
Όλα αυτά τα κάνει διότι δεν έχει την πολιτική βούληση να επιλύσει τις ελληνοτουρκικές διαφορές μέσω αμοιβαίων παραχωρήσεων, και θεωρεί ότι έτσι μπορεί να "απομονώσει" την Τουρκία. Ούτε η ελληνοκυπριακή ηγεσία φαίνεται να επιθυμεί να προχωρήσει στους έντιμους συμβιβασμούς με την τουρκοκυπριακή πλευρά για μια ομοσπονδιακού τύπου λύση του Κυπριακού.
Ξεχνά η επίσημη εξωτερική πολιτική της Ελλάδας ότι οι "άξονες" φέρνουν "αντι-άξονες". Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες. Στο σχήμα συνεργασίας Ελλάδα-Ισραήλ-Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα-Ινδία, αντιτάσσεται πλέον το πρόσφατο τετραμερές σχήμα συνεργασίας μεταξύ σουνιτικών μουσουλμανικών χωρών, Τουρκία-Αίγυπτος-Σαουδική Αραβία-Πακιστάν.
Επίσης, η Ελλάδα έχει στρατιωτική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία και στρατηγική συμφωνία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη στιγμή που οι δύο αυτές χώρες είναι πλέον αντίπαλοι για επιρροή στην αραβική χερσόνησο (βλέπε εμφύλιο πόλεμο στην Υεμένη) και στο Κέρας της Αφρικής (Σουδάν-Νότιο Σουδάν, Σουδάν-Αιθιοπία, Σομαλία-"Σομαλιλάνδη"), περιοχές στις οποίες υποστηρίζουν αντίπαλα στρατόπεδα.
Μπορεί να βγει δημιουργικά από αυτά τα διλήμματα;
Ναι — αλλά όχι με τον τρόπο που κινείται σήμερα.
Ποιο είναι το πραγματικό δίλημμα για την Ελλάδα
Δεν είναι ΗΠΑ ή Ευρώπη.
Είναι:
>Ασφάλεια βραχυπρόθεσμα vs. σταθερότητα μακροπρόθεσμα
• Οι ΗΠΑ παραμένουν κρίσιμες για αποτροπή (στρατιωτική ισχύς, παρουσία, τεχνολογία)
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το πλαίσιο οικονομικής, θεσμικής και πολιτικής επιβίωσης της χώρας
Αν υπάρξει ρήξη, αυτά τα δύο παύουν να είναι πλήρως συμβατά.
Τι στάση μπορεί να τηρήσει ρεαλιστικά
Υπάρχουν τρεις «καθαρές» επιλογές — και μία τέταρτη, που είναι η μόνη βιώσιμη:
(α) Πλήρης ευθυγράμμιση με τις ΗΠΑ
Μη ρεαλιστική. Θα σήμαινε ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που η Ελλάδα δεν μπορεί να αντέξει.
(β) Πλήρης ευθυγράμμιση με την Ευρώπη
Πιο πιθανή, αλλά με κόστος:
• μείωση αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης
• ανάγκη ταχείας ευρωπαϊκής υποκατάστασης (που δεν είναι ακόμη ώριμη)
(γ) «Ίσες αποστάσεις»
Μη βιώσιμη σε συνθήκες σύγκρουσης. Θα εκληφθεί ως αναξιοπιστία και από τις δύο πλευρές.
(δ) Στρατηγική αγκύρωση στην Ευρώπη + λειτουργική διατήρηση δεσμών με τις ΗΠΑ ← η μόνη ρεαλιστική
Δηλαδή:
• Καθαρή πολιτική τοποθέτηση εντός ευρωπαϊκού πλαισίου
• Διατήρηση επιχειρησιακής συνεργασίας με τις ΗΠΑ όπου είναι αμοιβαία επωφελής
Αυτό στην πράξη σημαίνει:
• στήριξη της ευρωπαϊκής άμυνας και βιομηχανικής βάσης
• αλλά όχι ρήξη με διμερείς αμυντικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ
• αποφυγή εμπλοκής σε πρωτοβουλίες που στρέφονται ευθέως κατά της Ευρώπης
Πού είναι ο κίνδυνος για την Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει συνηθίσει να λειτουργεί ως «προβλέψιμος σύμμαχος» και για τις δύο πλευρές.
Σε συνθήκες ρήξης, αυτό μετατρέπεται σε πρόβλημα:
• Αν καθυστερήσει να τοποθετηθεί → θεωρείται αδύναμος κρίκος
• Αν υπεραντιδράσει → χάνει ελιγμούς
Άρα χρειάζεται κάτι που δεν είχε ανάγκη μέχρι τώρα:
>προληπτική στρατηγική τοποθέτηση, όχι αντιδραστική
Αν υπάρξει ρήξη ΗΠΑ–Ευρώπης:
• τα περιφερειακά σχήματα (π.χ. με Ισραήλ ή αραβικές χώρες) θα επηρεαστούν από τη μεγάλη γεωπολιτική πόλωση
• οι αντιφάσεις της ελληνικής πολιτικής θα οξυνθούν
Δηλαδή:
> αυτό που σήμερα είναι διαχειρίσιμη πολυδιάστατη πολιτική, αύριο μπορεί να γίνει στρατηγική ασυνέπεια
Όσο η διατλαντική σχέση ήταν συμπληρωματική, η Ελλάδα μπορούσε να ισορροπεί. Αν όμως μετατραπεί σε ανταγωνιστική, η ισορροπία παύει να είναι στρατηγική και γίνεται αδυναμία. Σε αυτό το ενδεχόμενο, η Ελλάδα δεν θα επιλέξει απλώς πλευρά· θα αναγκαστεί να επαναπροσδιορίσει το ίδιο το μοντέλο της εξωτερικής της πολιτικής.
Τελική εκτίμηση
Η Ελλάδα μπορεί να διαχειριστεί το ρήγμα μόνο αν κάνει δύο ταυτόχρονες κινήσεις:
1. Σαφή ευρωπαϊκή αγκύρωση (χωρίς αμφισημίες)
2. Μείωση εξαρτήσεων που απαιτούν διαρκή εξωτερική εξισορρόπηση (δηλαδή πρόοδος σε ελληνοτουρκικά/Κυπριακό)
Αν δεν συμβούν αυτά, το δίλημμα δεν θα είναι διαχειρίσμο — θα την υπερβεί.
———
Πίσω