ΗΠΑ – Ιράν: Στρατιωτική υπεροχή, αβέβαιο πολιτικό αποτέλεσμα/ ΑΡΘΡΟ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "One Voice", 24/6/2026

ΗΠΑ – Ιράν: Στρατιωτική υπεροχή, αβέβαιο πολιτικό αποτέλεσμα

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "One Voice", 24/6/2026

1voice.gr/ipa-iran-stratiotiki-yperochi-avevaio-politiko-apotelesma/

του Θόδωρου Τσίκα*

Η εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν μπορεί να έβαλε τέλος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, δεν έδωσε όμως απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα ποια πλευρά εξέρχεται με ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση;

Στις διεθνείς σχέσεις, οι πόλεμοι σπανίως αποτελούν αυτοσκοπό. Συνήθως, αποτελούν συνέχεια της διαπραγμάτευσης με άλλα μέσα. Η πραγματική επιτυχία τους δεν κρίνεται μόνο στο πεδίο της μάχης, αλλά και στο κατά πόσο βελτιώνουν τη θέση μιας χώρας στο τραπέζι των συνομιλιών.

Αναμφιβόλως, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επέφεραν σοβαρά πλήγματα στο Ιράν. Υψηλόβαθμα στελέχη εξουδετερώθηκαν, στρατιωτικές υποδομές καταστράφηκαν και η ήδη πιεσμένη ιρανική οικονομία υπέστη νέο πλήγμα. Ωστόσο, η Τεχεράνη δεν κατέρρευσε, ούτε υποχρεώθηκε να αποδεχτεί τους όρους των αντιπάλων της.

Αντιθέτως, απέδειξε ότι διατηρεί σημαντικές δυνατότητες αντίδρασης. Το σημαντικότερο είναι ότι κατέστησε σαφές πως μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα κρισιμότερα σημεία της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η δυνατότητα αυτή συνιστά ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, καθώς επηρεάζει όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και την παγκόσμια οικονομία.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η σύγκρουση ανέδειξε τα όρια της στρατιωτικής ισχύος ως μέσου πολιτικής επιβολής. Παρά τις εκτεταμένες επιχειρήσεις, η Ουάσιγκτον δεν πέτυχε τους πιο φιλόδοξους στόχους που είχαν κατά καιρούς διατυπωθεί, από την ανατροπή του καθεστώτος έως την πλήρη εξουδετέρωση των πυρηνικών και πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν. Όταν οι στόχοι παραμένουν ανολοκλήρωτοι, το πεδίο μεταφέρεται αναπόφευκτα στη διπλωματία.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο σύνθετος. Σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται περισσότερο να μετατρέψουν τη στρατιωτική υπεροχή τους σε πολιτικά αποτελέσματα, καθώς περιφερειακές δυνάμεις όπως το Ιράν διαθέτουν πλέον περισσότερες δυνατότητες να αντέχουν πιέσεις και να αξιοποιούν τις διεθνείς αντιθέσεις προς όφελός τους.

Παράλληλα, η αμερικανική επιλογή στρατιωτικής κλιμάκωσης ανέδειξε διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό του δυτικού στρατοπέδου. Ευρωπαίοι σύμμαχοι, αλλά και χώρες του Κόλπου, εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στην αμερικανική στρατηγική, ενώ ακόμη και το Ισραήλ δείχνει να έχει διαφορετικές προτεραιότητες από την Ουάσιγκτον ως προς την επόμενη ημέρα.

Η εξέλιξη αυτή υπενθυμίζει μια διαχρονική αλήθεια της γεωπολιτικής· η στρατιωτική νίκη δεν ταυτίζεται πάντοτε με την πολιτική επικράτηση. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να μετατρέψουν μια δαπανηρή στρατιωτική εκστρατεία σε διπλωματικό κέρδος.

*Ο Θόδωρος Τσίκας είναι πολιτικός επιστήμονας – διεθνολόγος, επικεφαλής του προγράμματος «Θεωρία και πρακτική των διεθνών σχέσεων», στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)