ΗΠΑ-Ιράν: Το παιχνίδι της αποτροπής και ο κίνδυνος της κλιμάκωσης/ Άρθρο στην εφημερίδα "One Voice", 24/8/2026

ΗΠΑ-Ιράν: Το παιχνίδι της αποτροπής και ο κίνδυνος της κλιμάκωσης

εφημερίδα "One Voice", 24/8/2026

ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΤΣΙΚΑ*
 

Το 60ήμερο πλαίσιο που προέβλεπε το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν του Ιουνίου έληξε χωρίς να υπάρξει η πολυπόθητη τελική συμφωνία. Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις και η διπλωματική διαδικασία παραμένει ουσιαστικά παγωμένη. Θεωρητικά, επομένως, η επιστροφή στις εχθροπραξίες παραμένει ανοιχτή.

Ωστόσο, δεν φαίνεται ότι ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη επιδιώκουν, αυτή τη στιγμή, μια νέα πλήρη στρατιωτική αναμέτρηση. Για διαφορετικούς λόγους, η κάθε πλευρά γνωρίζει ότι ένας τέτοιος πόλεμος θα είχε μεγάλο πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό κόστος. Προσπαθούν, αντίθετα, να αποτρέψουν τον αντίπαλο από το να κάνει το πρώτο βήμα.

Η Τεχεράνη επιχειρεί να το πετύχει μέσω της απειλής ότι, σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης, η απάντησή της δεν θα περιοριστεί στη Μέση Ανατολή. Δημοσιεύματα των Financial Times αναφέρουν ότι το Ιράν έχει εξετάσει ακόμη και πλήγματα εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ άλλων σε Βουλγαρία και Κύπρο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την άλλη, δεν μπορεί να αφήσει το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ χωρίς κάποια διευθέτηση. Θα αντιμετώπιζε σοβαρές εσωτερικές και διεθνείς επικρίσεις, ιδιαίτερα αφού έχει συνδέσει την αμερικανική στρατηγική με   τον έλεγχο της ζωτικής αυτής θαλάσσιας οδού. Η δήλωσή του ότι τα Στενά αποτελούν «αμερικανική επικράτεια» δείχνει ακριβώς το βάρος που τους αποδίδει.

Ταυτόχρονα, όμως, ένας νέος πόλεμος είναι πολιτικά επικίνδυνος για τον ίδιο, ενόψει των εκλογών για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία τον Νοέμβριο.        Η άνοδος των τιμών ενέργειας και το οικονομικό κόστος της σύγκρουσης μπορεί να μετατραπούν σε σημαντικό εκλογικό βάρος.

Έτσι, η Ουάσιγκτον επιλέγει προς το παρόν την οικονομική πίεση. Η οικονομική απομόνωση του Ιράν φιλοδοξεί να καταστήσει το κόστος για την Τεχεράνη τόσο υψηλό, ώστε να την οδηγήσει σε υποχώρηση χωρίς νέα στρατιωτική επιχείρηση.      Η αποτελεσματικότητά της, όμως, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ σε ολόκληρο τον κόσμο θα συμμετάσχουν στον οικονομικό αποκλεισμό.

Το πρόβλημα είναι ότι και οι δύο πλευρές παίζουν πλέον ένα επικίνδυνο παιχνίδι αποτροπής. Θέλουν να πείσουν τον αντίπαλο ότι η επίθεση θα έχει δυσβάσταχτο κόστος, χωρίς οι ίδιες να επιθυμούν την πλήρη σύγκρουση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα καταφέρουν να διαχειριστούν αυτή την ισορροπία ή αν κάποιος λανθασμένος υπολογισμός θα οδηγήσει εκεί ακριβώς που σήμερα προσπαθούν να αποφύγουν: σε έναν νέο πόλεμο.

* πολιτικού επιστήμονα - διεθνολόγου, επικεφαλής του Προγράμματος “Θεωρία και Πρακτική των Διεθνών Σχέσεων” στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)