Θόδωρος Τσίκας στη «Χ»: Συμμαχίες και εξοπλισμοί δεν υποκαθιστούν λύσεις σε Κυπριακό και ελληνοτουρκικά/ Συνέντευξη στην εφημερίδα "κυριακάτικη ΧΑΡΑΥΓΗ" Κύπρου, 6/9/2026

Ιδιαίτερα προβληματική θεωρώ την αντίληψη ότι οι τριμερείς συνεργασίες Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός απομόνωσης της Τουρκίας. Η Τουρκία είναι μεγάλη περιφερειακή δύναμη, μέλος του ΝΑΤΟ, με σημαντικές σχέσεις με τη Ρωσία, τον αραβικό κόσμο και, πλέον, ιδιαίτερο ρόλο στη Συρία. Δεν πρόκειται να απομονωθεί επειδή η Ελλάδα και η Κύπρος θα δημιουργήσουν περισσότερα σχήματα συνεργασίας γύρω της.

Το αντίθετο μπορεί να συμβεί: όσο περισσότερο μια χώρα αισθάνεται ότι περικυκλώνεται, τόσο περισσότερο αναζητά δικά της αντίβαρα. Έτσι δημιουργείται ένας αυτοτροφοδοτούμενος ανταγωνισμός.

Ναι, και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που πρέπει να προσέξει η Αθήνα. Η Τουρκία έχει ασφαλώς τις ευθύνες της για την ένταση στην περιοχή. Άλλο, όμως, είναι η αντιμετώπιση των ελλαδο-τουρκικών διαφορών και άλλο η μεταφορά στην Ελλάδα της αντιπαράθεσης Ισραήλ-Τουρκίας.

Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου έχει προφανώς κάθε λόγο, ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου, να προβάλλει την Τουρκία ως έναν ακόμη σημαντικό αντίπαλο του Ισραήλ. Η αντιπαράθεση αυτή έχει ήδη γίνει πολύ πιο έντονη, ιδιαίτερα με αφορμή τη Συρία. Αυτό δημιουργεί κίνδυνο για την Ελλάδα: να βρεθεί να υποστηρίζει μια συγκρουσιακή λογική, όχι επειδή αυτό υπαγορεύεται από τα δικά της συμφέροντα, αλλά επειδή εξυπηρετεί τις προτεραιότητες μιας άλλης κυβέρνησης. Μπορεί να εμπλακούμε επειδή ο Νετανιάχου, για τους δικούς του λόγους, επιδιώκει συγκρουσιακή ατμόσφαιρα. Και αυτό πρέπει να το αποφύγουμε.

Η Κύπρος βρίσκεται σε ακόμη πιο δύσκολη θέση, διότι το Κυπριακό είναι μια άλυτη διεθνής διένεξη και, ταυτόχρονα, η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο των περιφερειακών ανταγωνισμών.

Δεν είναι λανθασμένη η ανάπτυξη περιφερειακών συνεργασιών. Είναι λανθασμένη η προσδοκία ότι οι συνεργασίες της Κύπρου μπορούν να δημιουργήσουν έναν περιφερειακό μηχανισμό που θα πιέσει ή θα απομονώσει την Τουρκία μέχρι να αλλάξει στάση στο Κυπριακό. Αυτό δεν έχει συμβεί. Και όσο περισσότερο το Κυπριακό παραμένει άλυτο, τόσο περισσότερο κινδυνεύει να γίνει μέρος ευρύτερων γεωπολιτικών ανταγωνισμών.

Υπάρχει μάλιστα μια ιδιαίτερη αντίφαση. Όταν ο Νετανιάχου μιλά για ένα ευρύτερο «εξάγωνο» συμμαχιών, στο οποίο εντάσσει ρητά Ελλάδα και Κύπρο, δεν περιγράφει απλώς μια οικονομική ή ενεργειακή συνεργασία, αλλά μια ευρύτερη γεωπολιτική αντίληψη.

Να θεωρήσουν ότι μπορούν να λύσουν τα προβλήματά τους δημιουργώντας περισσότερους συμμάχους εναντίον της Τουρκίας.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει τα όρια αυτής της λογικής. Η Τουρκία δεν απομονώθηκε. Αντίθετα, ενίσχυσε τις σχέσεις της και επιδιώκει να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο περιφερειακό ρόλο.

Πρέπει να κάνουμε μια σαφή διάκριση: άλλο διεθνείς συνεργασίες και άλλο η δημιουργία ενός συστήματος συμμαχιών με μοναδικό σκοπό την ανάσχεση της Τουρκίας.

Το πραγματικό στρατηγικό ζητούμενο είναι διαφορετικό: να χρησιμοποιήσουμε την αποτρεπτική ικανότητα και τις διεθνείς σχέσεις μας όχι για να διαιωνίσουμε τον ανταγωνισμό, αλλά για να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις πολιτικής επίλυσης.

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει επανεκκίνηση μιας σοβαρής προσπάθειας επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών, με διαπραγμάτευση και, όπου χρειάζεται, προσφυγή στη Χάγη. Για την Κύπρο, σημαίνει εντατικοποίηση και επιτάχυνση της αναζήτησης μιας βιώσιμης λύσης του Κυπριακού.

Γιατί τελικά η μεγαλύτερη ασφάλεια δεν θα προκύψει από το να είμαστε ο ένας καλύτερα εξοπλισμένος από τον άλλο ή από το να έχουμε περισσότερους συμμάχους απέναντι στον γείτονα. Θα προκύψει όταν μειωθεί η ανάγκη για αυτές τις αντιπαραθέσεις.

Η Ανατολική Μεσόγειος δεν χρειάζεται περισσότερα αντίπαλα στρατόπεδα. Χρειάζεται περισσότερες πολιτικές λύσεις.