Τσίκας | Χωρίς λύση στα χωρικά ύδατα, το Αιγαίο μένει ευάλωτο σε κρίσεις/ Συνέντευξη στο VALUENEWS.GR (vidcast)
2026-02-07 12:04
Τσίκας | Χωρίς λύση στα χωρικά ύδατα, το Αιγαίο μένει ευάλωτο σε κρίσεις
VALUENEWS.GR
Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενης αστάθειας, όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες επανακαθορίζονται και η παρέμβαση τρίτων δυνάμεων καθίσταται ολοένα και πιο πιθανή, ο ελληνοτουρκικός διάλογος λειτουργεί ως αναγκαίο –αλλά όχι επαρκές– ανάχωμα απέναντι στην ένταση στο Αιγαίο.
Ο πολιτικός επιστήμονας – διεθνολόγος και Επικεφαλής του Προγράμματος Θεωρίας και Πράξης των Διεθνών Σχέσεων στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, Θεόδωρος Τσίκας, μιλώντας στη Valuenews.gr και τη δημοσιογράφο Γιώτα Χατζηθεοδώρου, ξεκαθαρίζει ότι όσο κρίσιμα ζητήματα όπως τα χωρικά ύδατα, η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα παραμένουν ανεπίλυτα, το ρίσκο κρίσεων, εξωτερικών παρεμβάσεων και επικίνδυνων τετελεσμένων δεν μπορεί να αποκλειστεί. Όπως τονίζει, μόνο η πολιτική βούληση για ουσιαστική διαπραγμάτευση ή η προσφυγή στη Χάγη μπορούν να μετατρέψουν τον διάλογο από διαχείριση έντασης σε πραγματική λύση.
Τι μπορεί να αποκομίσει η Ελλάδα από τη νέα συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν
Ο διάλογος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όσο δύσκολος κι αν είναι, παραμένει απαραίτητος για τη διατήρηση της σταθερότητας στο Αιγαίο. Όπως επισημαίνει ο Θεόδωρος Τσίκας, όταν υπάρχει ενεργός επικοινωνία, καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί να προχωρήσει σε κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένταση ή ακόμα και εμπλοκή, καθώς κάτι τέτοιο θα ερμηνευόταν ως υπονόμευση της διαδικασίας του διαλόγου. Αντιθέτως, όταν απουσιάζει η επικοινωνία, δημιουργείται ένα επικίνδυνο κενό μέσα στο οποίο μπορούν να εκδηλωθούν απρόβλεπτες κρίσεις και τετελεσμένα.
Navtex | Ένα χρόνιο πρόβλημα χωρίς λύση όσο μένουν ανοιχτές οι θαλάσσιες ζώνες
Το ζήτημα των navtex αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα σταθερά αγκάθια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οι navtex είναι προειδοποιήσεις προς ναυτιλλομένους που αφορούν περιοχές διεθνών υδάτων στο Αιγαίο. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι στο μεγαλύτερο μέρος του Αιγαίου είτε πρόκειται για ελληνικά χωρικά ύδατα είτε για διεθνή ύδατα και, συνεπώς, η ευθύνη έκδοσης των σχετικών αναγγελιών ανήκει στην Ελλάδα.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία θεωρεί ότι σε εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου, κάτω από τις οποίες εκτιμά ότι εκτείνεται η τουρκική υφαλοκρηπίδα, έχει εκείνη το δικαίωμα έκδοσης navtex. Σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, το πρόβλημα αυτό δεν μπορεί να επιλυθεί αποσπασματικά. Θα πάψει να υφίσταται μόνο όταν επιτευχθεί συνολική λύση στο ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών. Όσο παραμένουν ανοιχτά τα θέματα της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας, οι αντιπαραθέσεις γύρω από τις navtex θα συνεχίζονται.
Ανοιχτές διαφορές, ανοιχτή η πόρτα για τρίτες παρεμβάσεις
Ο Θεόδωρος Τσίκας υπογραμμίζει ότι η συζήτηση δεν μπορεί να μένει μόνο στη διαχείριση της έντασης, αλλά πρέπει να περάσει στον σκληρό πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών. Σε ένα νέο διεθνές περιβάλλον, όπου οι μεγάλες δυνάμεις δείχνουν όλο και λιγότερη ανοχή σε παρατεταμένες εκκρεμότητες και επιλέγουν συχνά παρεμβατικές λύσεις, η απουσία πολιτικής βούλησης από Αθήνα και Άγκυρα ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Όπως επισημαίνει, είτε μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων είτε μέσω προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, οι δύο πλευρές οφείλουν να επιδιώξουν την επίλυση των διαφορών τους. Διαφορετικά, όσο τα ζητήματα αυτά παραμένουν ανοιχτά, ο πειρασμός παρέμβασης τρίτων εξωτερικών παραγόντων θα παραμένει ισχυρός.
Χωρικά ύδατα | Το κλειδί για όλες τις ελληνοτουρκικές διαφορές
Κομβικό ρόλο σε κάθε προσπάθεια επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών διαδραματίζει το ζήτημα των χωρικών υδάτων. Μέχρι σήμερα, καμία ελληνική κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Όπως σημειώνει ο κ. Τσίκας, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη στάση της Τουρκίας και στη διακήρυξη του casus belli, η οποία παραμένει απαράδεκτη.
Υπάρχουν ισχυρές διεθνείς δυνάμεις –ναυτιλιακές και στρατιωτικές– που επιθυμούν τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος διεθνών υδάτων στο Αιγαίο, καθώς το αρχιπέλαγος αποτελεί κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με τον Ινδικό και τον Ατλαντικό Ωκεανό. Όπως έχει επισημανθεί και στην Ελλάδα, τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από τη Ρωσία, η διατήρηση αυτού του status quo θεωρείται στρατηγικής σημασίας.
Διαβούλευση και ρεαλισμός σε μια ημίκλειστη θάλασσα
Το Αιγαίο, ως ημίκλειστη θάλασσα, διέπεται από ειδικές πρόνοιες του Δικαίου της Θάλασσας, οι οποίες προβλέπουν διαβούλευση με τα κράτη που χρησιμοποιούν τους διεθνείς θαλάσσιους διαύλους, σε περίπτωση αλλαγής του ισχύοντος καθεστώτος. Σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, η επανάληψη των ελληνικών θέσεων περί επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια, τις οποίες η Τουρκία δεν αποδέχεται, οδηγεί αναπόφευκτα και την Άγκυρα στην επαναδιατύπωση των δικών της πάγιων θέσεων.
Πριν από κάθε υψηλού επιπέδου συνάντηση, οι δύο πλευρές επιλέγουν συχνά να ανεβάζουν τους τόνους, υπενθυμίζοντας τις επίσημες θέσεις τους, οι οποίες όμως είναι ήδη γνωστές.
Από τα χωρικά ύδατα στην ΑΟΖ, την υφαλοκρηπίδα και τον εναέριο χώρο
Ο Θεόδωρος Τσίκας τονίζει ότι χωρίς ξεκάθαρη απόφαση για το τελικό εύρος των χωρικών υδάτων, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική οριοθέτηση ούτε της ΑΟΖ ούτε της υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται για μια αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου να προχωρήσει οποιαδήποτε διαδικασία επίλυσης.
Παράλληλα, η επίλυση του ζητήματος των χωρικών υδάτων θα μπορούσε να οδηγήσει και στη διευθέτηση του ζητήματος του εναερίου χώρου, καθώς η Ελλάδα αποτελεί διεθνή ιδιαιτερότητα έχοντας διαφορετικό εύρος χωρικών υδάτων και εναέριου χώρου. Αυτή η ασυμμετρία αποτελεί βασική αιτία των συχνών αερομαχιών στο Αιγαίο.
Χωρίς διάθεση για πόλωση στο άμεσο μέλλον
Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, ο κ. Τσίκας εκτιμά ότι στο άμεσο μέλλον δεν διαφαίνεται κίνδυνος σοβαρής έντασης ή κρίσης, καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει να επιθυμεί την όξυνση ή την πόλωση. Ωστόσο, όπως καθιστά σαφές, η απουσία κρίσης δεν ισοδυναμεί με λύση, και τα ανοιχτά ζητήματα παραμένουν μια διαρκής πηγή αστάθειας.
Δείτε όλη τη συνέντευξη εδώ: youtu.be/EfZBlSp1c94?si=AeVO_UeDlo8cOK8s
———
Πίσω